Management Tomorrow congres over ingrediënten van proactief leiderschap

3129331_94E3TCDlqUNLpFtUdxtYfbhEJIj_Y_3lkxbnOuz982cHoe gaat het met uw zelfcontrole? Met het mijne kan het nog altijd beter. Toen ik deze morgen vaststelde dat ik mijn schriftje gisteren op het management tomorrow congres vergeten ben, was het huis even te klein. Gelukkig was er niemand in de buurt. Alleen de 2 poezen op het tapijt keken even verstoord op toen ik enkele keren politiek correct vloekte. Niet alleen mijn nota’s van het congres kwijt met de inzichten en citaten van de sprekers, maar ook dagboekteksten, to do lijstjes en uitkomsten van allerlei denkoefeningen.

Zelfcontrole. De kunst om negatieve emoties of irrationele impulsen te onderkennen en geen invloed te laten uitoefenen op beslissingen, acties en relaties. Belangrijk in proactief leiderschap en een dominant thema in het boek van David De Cremer over leiderschap op halve kracht. De Cremer was gisteren key note spreker op het congres. Zelfcontrole heeft ook met loslaten te maken. Marleen Vaesen, kersvers CEO van PinguinLutosa, gaf het mee als tip: “Leer leven met de gevolgen van je beslissingen. Ze zijn nooit perfect. Eenmaal je dit kunt, kan je gemakkelijker beslissingen nemen en niet in uitstel belanden.” Loslaten dus, het verlies van mijn schriftje. En toch een blogstuk schrijven over het eerste leiderschapscongres van vMA, met behulp van de vele citaten die getwitterd zijn tijdens het congres.

“Ik ben een ochtendmens. Ik neem dan beter beslissingen.”
Vaesen toonde zich van de 5 sprekers het persoonlijkst in haar getuigenis over leiderschap met daadkracht. “Een goede tip is om voorhand succescriteria af te spreken. Zeker bij innovatie. Door op voorhand af te spreken over wat succes is, is het veel gemakkelijker om resultaten en problemen nadien te beoordelen.” Ze legde ook uit dat het belangrijk is om je eigen beperkingen te kennen en te aanvaarden: “Ik heb altijd peperkoek bij de hand. Als mijn suikerspiegel te laag staat ben ik immers niet te genieten. Ik ben ook een ochtendmens en mijn mensen weten dat, als er moeilijke beslissingen moeten genomen worden…” Ze benadrukte ook het belang van een goed, resultaatgericht team waarin de dingen bij hun naam benoemd kunnen worden. In dezelfde lijn ligt de remedie voor uitstelgedrag die De Cremer aanreikt: zorg voor jezelf, vermijd uitputting en verzorg je sociaal kapitaal. Wees ook transparant als je beslissingen uitstelt. Klinkt soft en dit soort boodschappen gaat in tegen het beeld van de heldhaftige, onkwetsbare leider. Ook op de receptie was er weerstand tegen deze psychologische dimensie die De Cremer binnenbrengt in het leiderschapsdiscours. We zijn zo onwillig om onze beperkingen onder ogen te zien en we willen zo graag de mythe van de almachtige leider intact houden.

“We dragen nog altijd de erfenis van onze grote, charismatische leider.”
Hoe taai het ‘great man’ denken is, bleek ook uit de lezing van Gwendolyn Rutten, pas verkozen Open VLD voorzitter. De publieke opinie ziet haar als kroonprinses en heel haar lezing was een doorwrochte poging om die startpositie in haar leiderschap te veranderen. Ze gebruikte Harvard professor William Taylor om Steve Jobs’ leiderschap te nuanceren en liet Churchill, Thatcher, Kohl, Merkel, Verhofstadt, Dehaene en Stevaert de revue passeren om tot de kern van haar boodschap te komen: we dragen nog altijd de gevolgen van onze charismatische leider, maar we leven nu in andere tijden, de Open VLD is een andere partij en dus is het vroegere leiderschap niet meer aan de orde. Wat ze dan wel wil en hoe ze het wil bereiken bleef vaag: beslissen én luisteren, beleidsvoering én een nieuw maatschappelijk project, checks & balances én doorgaan. Ze kon zich goed vinden in de kernboodschap van De Cremer: elk democratisch leider is ook een beetje autocratisch. Rutten declameerde haar betoog met vuur en vlam, alsof ze in een politiek debat stond. En misschien ligt net daar een gemiste kans: hoe zit het met onzekerheid, twijfels, kwetsbaarheid? Juist in het zich op een goede manier kwetsbaar opstellen kan veel bindende kracht ontstaan.

“Een goede leider heeft zijn eigen signatuur.”
Serieel overheidsondernemer Frank Robben klopte op de nagel van authenticiteit. “Boven alles moet je jezelf blijven, anders vertrouwen mensen je niet.” Robben was zichzelf. Hij presenteerde zich als een man van daden en declameerde wat stellingen die hij verzameld had in zijn presentatie op een nonchalante manier. Een interessant leiderschapsmodel van MIT-Sloan relativeerde hij zelf met de boodschap: “Ik heb aan een van mijn medewerkers gevraagd om een model te zoeken dat een beetje beschrijft wat ik doe. En kijk, het bestaat!” Robbens rolmodel is Dehaene, vertrouwde hij mij toe op de receptie: “Je moet durven werken aan de rand van je politiek kapitaal. Anders gebeurt er niets.” Het klinkt machiavellistisch: je moet doen wat nodig is. Maar het vertrekpunt ligt voor Robben in zingeving en waarden: het publieke, collectieve belang staat voorop. Een volgende stap is visie: “Dat moet niet lang zijn. Voor de kruispuntdatabank was dat een half A4-tje. Maar je kan er op terugvallen als er problemen of conflicten zijn.”

“Mensen hebben een verhaal nodig.”
Het belang van een duidelijke, doorleefde visie erkenden alle sprekers als startpunt van goed, daadkrachtig leiderschap. Voor De Cremer is dat ook het deficiet van België en Europa: “Waar is het verhaal? Onze jongeren dreigen het slachtoffer te worden van ons status quo leiderschap. We lijken niet meer te geloven in vooruitgang en verandering. Zonder visie tellen alleen nog de details.” Philippe Naert trad De Cremer bij tijdens zijn slotbeschouwing. “Als we de politiek in België iets kunnen aanrekenen, is het een gebrek aan een duidelijke maatschappelijke visie. Een voorbeeld. Onze gezondheidszorg dreigt onbetaalbaar te worden, maar tot op heden heb ik nog nergens een tekst gezien over hoe wij onze gezondheidszorg willen zien. We maken geen keuzes. Hetzelfde voor het VIA-project: niemand weet waarover dat gaat. Misschien hebben we het punt bereikt in België dat we dreigen welvaart te verliezen doordat we te hard focussen op welzijn.”

De context maakt de leider
Over Europa verschilde Naert wel van mening met De Cremer: “Van Rompuys leiderschap is wat Europa nodig heeft. Hij maximaliseert vooruitgang binnen de gegeven context, namelijk die van 27 onafhankelijke leiders waarvan er een aantal denken dat ze weten hoe het moet. Na zijn tweede termijn zal wel blijken welke vooruitgang Europa geboekt heeft door grijze muis Van Rompuy.” Naert trok de leiderschapsaanpak van Van Rompuy ook door naar België. “Misschien is de mobiliteit in Antwerpen ook beter af met kleine stapjes. Het dossier is zo complex dat dé grote oplossing niet bestaat.” De Cremer is sceptischer over het leiderschap in Europa. “Vanuit China lijkt het alsof Europa stilstaat en dat we aan de status quo wil vasthouden. Europa mist visie.” Naerts repliek: “Van Rompuy heeft een heel duidelijke visie over de toekomst van Europa, maar hij beseft heel goed dat hij deze niet publiekelijk kan verkondigen zonder in zijn eigen voeten te schieten.” De context maakt de leider en de leider maakt de context. Uiteindelijk vonden beide academici zich in deze conclusie.

In een notedop
Proactief leiderschap is die factor in teams en organisaties die zorgt voor vooruitgang, doorbraken, antwoorden op uitdagingen. Daarvoor is een visie nodig, een waardengedreven verhaal over de wenselijke richting voor het collectief. En persoonlijke vrijheid om tegen de gevestigde belangen in te gaan, om de grenzen van de orde af te tasten, om risico’s te nemen.  Het ‘hoe’ van leiderschap wordt bepaald door de context, maar heeft in ieder geval veel te maken met eigen politiek kapitaal en het slim om gaan met de macht van anderen.

Any comments?

PS: als u mijn schriftje gevonden heeft, mijn GSM-nummer staat erin.

Advertisements

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in Comments & events, Dutch and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s