David De Cremer over uitstelgedrag en leiderschap

In zijn nieuwste leiderschapsboek ontleedt David De Cremer, haarfijn hoe leiderschap lijdt onder uitstelgedrag. Het fenomeen is herkenbaar. De nodige actie en beslissingen zijn vaak duidelijk, maar ze worden uitgesteld of zijn halfslachtig. Elke stap lijkt “too little, too late”. Beleid loopt vast in inspraak. De leiderschapscrisis gaat diep. We aanvaarden geen directief, dominant leiderschap meer. We verzetten ons tegen elke beslissing waarin we niet gehoord worden. We lijken slechter geworden te zijn in volgen. “Iedereen kan leider zijn, maar dan wel vanuit de veilige positie van volger, lijkt het motto van velen te zijn.” (p. 10)

Hoe moet het dan verder? Leiderschap kan immers niet zonder beslissingen te nemen. Of zoals Louis Tobback het retorisch vraagt in een recent interview: “Is het dan autoritair om beslissingen te nemen?”* De Cremer sluit zich daar volmondig bij aan: “Een effectieve democratische leider is voor een deel ook een autocratische.” (p. 15). Leiderschap is meer dan zich bekommeren om het proces. Leiderschap heeft te maken met beslissingskracht en daar schort het dezer dagen aan. Leiderschap lijdt onder het fenomeen van uitstelgedrag.

Uitstelgedrag is een probleem van iedereen. 20 % van de wereldbevolking beschrijft zich vandaag als “procrastinator” (p. 21), hetzij pathologische uitstellers. We stellen acties en beslissingen uit, zoals bv. betalen van facturen, of plannen van een vergadering. We laten ons afleiden om niet te doen wat we moeten doen. We ageren niet op wat fout loopt. We leven in constante “last minute” of “just in time”-modus.

De oorzaken liggen volgens De Cremer bij de persoon en de context. We overschatten onszelf gemakkelijk en ook de tijd die we nodig hebben om iets klaar te spelen. “Het komt wel in orde,” denken  we met zijn allen. We vermijden negatieve gevoelens, doen “waar we goesting in hebben” en zullen dan ook acties vermijden die eerder al negatief afliepen. We houden ook graag vast aan de status quo en willen die niet op het spel zetten voor onzekere uitkomsten. We hebben faalangst of willen overmatige controle over de uitkomsten. We kunnen ook angst hebben voor conflicten of spanningen. Tenslotte zijn we onvoldoende authentiek waardoor we gemakkelijker vatbaar zijn voor externe druk of onvoldoende persoonlijk geëngageerd zijn in te nemen beslissingen.

Maar ook contextfactoren spelen mee. Sociale druk kan voor uitstel zorgen omdat we gevoelig zijn voor de perceptie die zal ontstaan rond de gevolgen van onze acties. Die sociale druk is de laatste jaren ook een morele druk geworden. We moeten niet alleen problemen oplossen, maar ook op een duurzame en sociaal verantwoorde manier. Dit werkt verlammend. Ook wantrouwen en onzekerheid in de omgeving leiden tot uitstel- en vermijdingsgedrag, omdat acties en beslissingen dan zowiezo minder kans op slagen hebben of fout kunnen aflopen.

Uitstelgedrag heeft een hoge kost. Uitstellen heeft gevolgen voor prestaties en dus ook succes op micro en macroniveau. Dit kan zelfs puur financieel bekeken worden: elk uur dat we treuzelen is een uur dat we niet productief zijn. Uitstelgedrag is ook ongezond. Het werkt piekeren in de hand en die negatieve stress ondermijnt onze gezondheid. Veel verslavingen vinden hun oorsprong in het niet aanpakken van de grondproblemen. Uitstelgedrag wekt ook sociale vereenzaming in de hand.

De onrechtstreekse gevolgen van uitstelgedrag bij leiders zijn nog groter. Dit soort leiders frustreren hun volgers die daardoor afhaken. De vertrouwenskloof tussen topmanagers en hun medewerkers, politici en hun burgers, kranten en hun lezers, banken en hun klanten wordt gevoed door uitstelgedrag. Dit wantrouwen zorgt voor minder acceptatie als er dan beslissingen genomen worden en zorgt terzelfdertijd voor nog meer uitstelgedrag bij de leiders.

Uitstelgedrag vermijden is in hoge mate een kwestie van zelfcontrole. De Cremer heeft vijf tips:

1. Mensen zijn voortdurend in dialoog met zichzelf. Een onderdeel van die dialoog kan zijn om uitstel en excuses niet te aanvaarden voor onszelf. Dit vraagt persoonlijk leiderschap.

2. Hef onzekerheden op door prioriteiten te stellen, te plannen, onzekerheid te benoemen en transparantie na te streven.

3. Vermijd fysieke en mentale uitputting. Vergroot je zelfsturend vermogen door je grenzen te beheren, rust in te plannen en positief-appreciatief te denken.

4. Werk aan je relaties en je sociaal kapitaal. Creëer je eigen posse, installeer een open debatcultuur, sta er minder alleen voor.

5. Inventariseer de gevolgen van beslissingen. Bewustzijn ervan helpt om de beslissing te nemen.

Met dit boek houdt De Cremer opnieuw een concreet pleidooi voor realistisch, zelfbewust leiderschap dat volop rekening houdt met de irrationele kantjes van onze menselijke conditie.

Any comment?

PS: De Cremer komt zijn inzichten toelichten tijdens het eerste leiderschapscongres van de Vlaamse Managementassociatie en Antwerp Management School. Op dit moment loopt ook een bevraging over leiderschap en uitstelgedrag in Vlaamse organisaties.

* Interview in De Standaard, donderdag 20 september 2012

Advertisements

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in Academic insights & evidence, Dutch and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to David De Cremer over uitstelgedrag en leiderschap

  1. Nog maar eens een mooie bijdrage die één van de elementen die de huidige leiderschapscrisis veroorzaakt duidelijk illustreert. Mooi, mooi. Nu gewoonweg er ook nog iets mee doen om leidinggevenden te helpen uit deze crisis te geraken. Zelfreflectie alleen zou blijkbaar onvoldoende zijn: http://www.oplossingsgerichtmanagement.nl/coaching-advisering/moeten-we-anderen-een-spiegel-voorhouden-om-hun-te-wijzen-op-inconsistenties-tussen-hun-waarden-en-hun-gedrag/

  2. Frank Verschueren says:

    Zeer bruikbare synthese van een zeer interessante problematiek voor leiders maar eigenlijk voor iedereen.

    Koen nogmaals bedankt voor deze synthese. Ik heb zoveel boeken te lezen dat ik deze wel kan uitstellen 🙂

  3. Pingback: Management Tomorrow congres over ingrediënten van proactief leiderschap | Thefutureleadershipinitiative

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s