“You don’t need to follow me!” Leiderschapsontwikkeling bij studenten

Leren is “meer van hetzelfde”, sterker en beter worden in een bepaalde discipline. Leren is zelfbevestigend. Ontwikkelen is onderliggende axioma’s in vraag stellen, bepaalde overtuigingen en principes loslaten en andere verwerven. Ontwikkelen is spannend. Het onderscheid is wezenlijk en heeft verregaande gevolgen besef ik na vier keer een dag leiderschap ontwikkelen in vier verschillende junior master programs @antwmgtschool.

De mindset van de meeste studenten is op leren ingesteld. Sommigen zijn gemotiveerd, willen hun denkkaders in vraag stellen, zoeken naar antwoorden op vragen, zijn nieuwsgierig. Anderen komen binnen, leunen achterover, laten de les over zich komen, vinden die goed of slecht en doen wat nodig is om punten te scoren. Een minderheid wil ontwikkelen, zoekt feedback over zijn of haar gedrag, wil groeien in zelfkennis, maakt het persoonlijk.

De school setting stimuleert vooral het leren. De studenten ondergaan presentatie na presentatie, case na case en zetten vooral hun hersenen aan het werk. Veel keuzevrijheid is er niet. Ze kunnen nauwelijks hun leerproces zelf sturen of het programma individualiseren. De “white space” of begeleide reflectie over hun functioneren is beperkt. Er is wel peer coaching, skill training en development planning, maar die zijn nog eerder ‘lichaamsvreemd’. Heel wat institutionele krachten houden de eerder passieve top down en rationele aanpak van leren in stand.

Het is niet comfortabel om in zo’n setting leiderschap te ontwikkelen en bottom up en ervaringsgericht te werken. “Hoezo, we krijgen geen les over leiderschap? Hoezo we moeten over onszelf nadenken? Are you kidding?” Een aantal studenten weigerden hun commentaarpositie los te laten. Ze wilden leren leiden, niet in de spiegel kijken. Ze stelden mij in vraag, niet zichzelf. De studenten die wel wilden meegaan werden geremd door de cynische observatoren aan de kant.

Ondanks de weerstand werkte ik mijn agenda verder af. Ik merkte dat ik niet de hele groep mee had, maar aanvaardde de setting, de omstandigheden en deed zo goed mogelijk mijn best. De evaluaties waren matig. Ook al was er veel interactie en hadden we persoonlijk gewerkt aan hun leiderschapsverhaal. Frusterend. “No more,” dacht ik bij mezelf.

Bij de volgende groep liet ik Brian uit ‘The life of Brian’ “You don’t need to follow me, you don’t need to follow anybody, you’ve got to think for yourself” zeggen tegen de studenten. Ik legde hen uit dat ik daar niet stond om hun aanwezigheid te managen, dat ze een opportuniteit kregen om te ontwikkelen en dat leiderschap gaat over verantwoordelijkheid nemen, keuzes maken en opportuniteiten grijpen. “You’re in or you’re out.” Ik liet duidelijk voelen dat ze “mij niet moesten volgen”.

Ik liet mijn agenda los. Ik exploreerde uitgebreid de vragen en verwachtingen van de groep. Ik liet mijn prefab oefeningen los. Ik liet mijn presentatie los. Ik stuurde aan op energie, niet op kennis, niet op mijn waarheden. Ik onderbrak groepspresentaties als het onpersoonlijk en “glad” werd. Ik gooide mij als persoon. Ik liet hen werken, denken, voelen en gaf hen feedback over hoe ze werken, denken, voelen. Bevlogen. Het werd persoonlijk. De studenten die me niet volgden gingen weg. Degenen die bleven hadden een echte ontwikkelingservaring beleefd.

Een recente Harvard Conference  roept op om zorgvuldiger om te springen met de leerprocessen van onze studenten. “We assume that telling people things without asking them to actively process them, results in learning…” “Their level of curiosity is declining…” “Students walk out whith a false sense of security…” Het is niet alleen tijd voor actievere werkvormen. Dat begint aardig te lukken. Het is vooral tijd voor meer persoonlijke werkvormen, voor authenticiteit in de klas en minder rolgedrag van “ik ben de leerling en jij de docent”.

Op dit moment komt dit ontwikkelings- en ervaringsgerichte leren mondjesmaat binnen in organisaties en scholen. Wellicht is het binnenkort de norm. Het wordt noodzakelijk om  studenten en medewerkers te laten groeien als mens, in maturiteit. De implicaties voor scholen en organisaties zijn groot. Zeker in onze behoudsgezinde cultuur. We zijn kampioen in optimaliseren. We huiveren voor onzekerheid. Zoals ik ook mijn format eerst niet wilde loslaten.

Jacques Vandermeiren, toekomstig CEO van Elia formuleerde het tijdens de Master Class Leadership for Middle Management zo: “De opdracht van managers is om mensen te ontwikkelen, niet om erop te gaan zitten. Mensen in de comfortzone onderhouden zichzelf, maar ontwikkelen zich niet. Verandering is blijvend moeilijk.”

Any comment?

Advertisements

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in Comments & events, Dutch and tagged , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to “You don’t need to follow me!” Leiderschapsontwikkeling bij studenten

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s