Is authenticiteit het antwoord?

Vandaag verzamelden meer dan 90 academici, CEO’s en vertegenwoordigers van verschillende organisaties zich in kasteel Diepensteyn voor reflectie en actie over authentiek leiderschap. Op zich is het al betekenisvol dat dit oorspronkelijk informeel en kleinschalig opgezet initiatief vanuit de reflectiegroep Alive, zo snel uitgroeide tot een hoogwaardig event met bijzonder diverse stakeholders. Een jaar geleden was dit niet mogelijk geweest. Het pleidooi voor oprechtheid, integriteit, geloofwaardigheid krijgt meer en meer wind in de zeilen. Cynisme en gelatenheid wijken.

Weinig aanwezigen twijfelden aan de grondoorzaken voor de luide roep om authenticiteit. “We maken het einde mee van de roofbouwcivilisatie”, sprak Jan Toye, gastheer van het evenement. Hij maakte de obligate link met de indignados en de arabische lente. Luc Sels, professor KULeuven maakte de al even obligate verwijzing naar de corporate en accounting schandalen. Later op de namiddag verwees Mieke Vanhecke naar het zo dominante “nuttigheidsdenken”.

Al even weinig deelnemers twijfelden eraan dat authenticiteit het juiste antwoord is voor de problemen van deze wereld. Tony Simons (Cornell University) maakte een vurig pleidooi voor gedragsintegriteit: “carve out your values and live by them.” Zijn onderzoek toont aan dat integriteit opbrengt. Het instrumentele in zijn betoog was nooit veraf: “integrity is about managing your credibility”. En ook: “integrity is seamlessness, as in a boat hull, in the eye of the beholder.” Het deed me denken aan de wat dubbelzinnige houding van Goffee & Jones, eveneens predikers voor meer authenticiteit. Wel indruk maakte Simons’ oproep “to be more careful about the commitments we make to ourselves.” Zorgvuldig omgaan met intenties, doelstellingen, beloftes is een key ingrediënt van geloofwaardigheid.

Het betoog van William Gardner, zowat de grondlegger van authentiek leiderschap, was genuanceerder. Zeer interessant was het onderscheid dat hij maakte tussen succes (bv. promotie, opslag) en effectiviteit (performantie, motivatie). Uit onderzoek (Luthans et al., 1988) bleken succesvolle leiders zich vooral met netwerken (48 %) bezig te houden en effectieve leiders met dagdagelijkse communicatie (45 %). Deze vaststelling geeft onmiddellijk een betekenisvol aanknopingspunt voor leiderschap: wat streef je precies na als organisatie, als persoon? Dit verklaart ook waarom authenticiteit en duurzaamheid hand in hand gaan.

Dat authenticiteit een ‘tricky’ concept is bleek uit de verdere ronde-tafel gesprekken. Deze werden snel  ‘moraliserend’, alsof authenticiteit de norm moet zijn. Ik heb het daar moeilijk mee. Ten eerste maakt de dagdagelijkse realiteit het in heel veel organisaties bijzonder moeilijk om doorleefd en oprecht te werken. Wellicht was het geen toeval dat deze namiddag vooral de krachten uit familiale ondernemingen en non-for-profit instellingen zich verzamelden.  Sommige sprekers maakten de analyse dat ‘corporate’ bedrijven geen toekomst meer hebben, juist omwille van hun ‘onoprechtheid’. Ik denk het niet.

Ten tweede is voor mij ‘onecht gedrag’ inherent aan menselijke ontwikkeling. Iemand die voor de eerste keer leiding geeft neemt een nieuwe rol op. Dat gaat gepaard met twijfels, identiteitsvragen en met nieuw gedrag dat nog niet echt aanvoelt, alsof men een ‘rol’ speelt.  In ontwikkelingscontext kan ‘echt willen blijven’ dicht aanleunen bij weerstand of ‘immunity to change’. De weg naar authenticiteit heeft m.i. ook te maken met durven onecht zijn. De link met maturiteit is dan ook nooit veraf. ‘Mature’ of ‘authentieke’ mensen  hebben hun oorlogen gevochten, zijn gelouterd en en staan daardoor vrijer in het leven, vaak ook met minder materiële zorgen. Wellicht was het dan al evenmin toeval dat de gemiddelde leeftijd van de deelnemers ver boven de 40 jaar was.

Ook Gardner hoedde zich voor absolute uitspraken over authenticiteit: “it’s a process, and it’s contextual”. De waarde van het concept ligt juist in het proces van menswording, zoals ook Johan Verstraeten (KULeuven) mooi afrondde. “Authenticiteit is een tocht, een relationeel gebeuren, geen business plan of iets om krampachtig vast te houden.” De crisis dwingt ons tot verdieping en meer bewustzijn. Dit proces wordt geholpen door feedback, lange termijn doelstellingen, tijd en plaats voor reflectie en veilige contexten, zo bleek uit de ronde tafels. Verstraeten had het over wellicht de grootste blokkade voor meer authenticiteit: “de angst om over angst te spreken”. Deze namiddag bleek dat ook. We hebben het zo graag over onze eigen overtuigingen en dada’s. Over wat we verworven hebben. Maar hebben we het ook gehad over onze actuele onzekerheden en angsten? Hebben we ons kwetsbaar opgesteld?

De doorleefdheid kwam er met de vijf minuten stilte die Verstraeten vroeg als afronding van de ontmoeting. Faut le faire. Een zaal vol ‘leaders’ vijf minuten laten zwijgen…

Any comment?

Advertisements

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in 14. Authenticity & integrity, Comments & events, Dutch and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Is authenticiteit het antwoord?

  1. Pingback: Gastblog van Koen Marichal: Is authenticiteit het antwoord? « Is het nu generatie X, Y of Einstein?

  2. Marc de Vré says:

    Prachtig stuk. Sluit helemaal aan bij Green Hill Coaching.

  3. Dag Koen,
    In de titel van je – overigens inspirerende en genuanceerde stuk – zit de suggestie dat authenticiteit het gepaste antwoord is op iets. Wat dat iets is, heb ik me die dag meermaals afgevraagd. En als authenticiteit dan het gepaste antwoord zou zijn op dat iets, dan is het gepast omdat het een gewenst effect zou moeten hebben. En gewenst voor wie? En waarom?

    Ik twijfel wél aan die grondoorzaken voor de roep om authenticiteit. Je hoeft m.i. je verachting voor wat er aan de hand is niet te vatten in de bewoordingen die jij citeert om authenticiteit als concept waardevol genoeg te vinden om het te onderzoeken en in de praktijk te brengen.

    Want wat Jan Toye en Mieke Vanhecke (mensen met veel meer levenservaring en wijsheid dan ik) laten verstaan is dat de frames die ze aanhalen (waarin ons handelen gekaderd wordt), ons er niet van hebben weerhouden om onze natuurlijke hulpbronnen te vernietigen, om de ongelijkheid te vergroten en het brutto nationaal geluk eveneens ongelijk te verdelen. Meer nog, die kaders hebben ertoe bijgedragen, veelal vanuit de overijverige toepassing ervan, alsof het de realiteit betrof.

    The map is not the territory, zei Korzybski. Maps die die pretentie wél hebben leiden tot mensen die verloren lopen, of net schitterende ontdekkingen doen. Misschien, misschien heb ik die dag gewoon een pleidooi gehoord om wat onzekerder te zijn, wat voorzichtiger ook, wat minder exclusief. Alleen hoed ik mij een beetje voor dat laatste, want authentiek zijn, betekent dat ook dat we kunnen begrip opbrengen voor al het gruwelijke dat ons bestaan eigen is? Of streven we met authenticiteit een begrippenkader na dat zo helder is dat ze ons van dit soort onmenselijkheden wil verlossen? Ik mag hopen van niet.

    Eén van de meest wijze zinnetjes die ik die dag gehoord heb – en dat aansluit bij het stilte moment dat je beschrijft – was: “Authenticiteit, wat dat is? Als ik eerlijk ben, ik weet het niet.”

    • bedankt voor je diepgaande bijdrage en vooral ook de kanttekeningen die je maakt bij het begrip authenticiteit. Ik deel je twijfel over de grondoorzaak voor de roep om authenticiteit. Alsook de moeilijke relatie tussen authenticiteit & verantwoordelijkheid. En ik sluit me helemaal aan bij je laatste zin. Wel blijven zoeken :).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s