Technocraten of politici om de huidige problemen op te lossen? Beiden!

Carl Devos, Marianne Thijssen, Wouter Torfs & Roland Duchatelet waren het met elkaar eens tijdens het 7de dag debat over het huidige politieke leiderschap. Devos vatte het mooi samen: “Onze verkozen politici zijn een deel van het probleem geworden, niet van de oplossing.” De analyse van Roland Duchatelet was messcherp en werd niet ontkracht: “Politieke partijen zijn bedrijfjes geworden. Ze zijn bezig met het beschermen van hun marktaandeel. Op vergaderingen is het eerste agendapunt: “hoe kunnen we de anderen een kloot aftrekken.””

Maar hoe kunnen we vooruit? Het debat bleef steriel, mede door de destructieve vraagstelling: “Wat moet het nu worden? Politici of technocraten?” Jammer genoeg werd het daardoor geen open gesprek over de noodzaak om anders te gaan nadenken over leiderschap. Rond leiderschap bestaan er vier verschillende paradigma’s en deze bepalen in grote mate hoe we omgaan met organisaties, samenwerking, problemen oplossen en beslissingen nemen. De vier denkbeelden hebben allen hun nut, hun aanhangers en hun theoretische grondslagen.

Ofwel kijken we naar leiderschap als een biologisch gegeven: “de wet van de sterkste.” Ofwel is leiderschap management: rationeel, transparant en een kwestie van competenties. Een derde betekenissysteem stelt leiderschap gelijk aan relaties ontwikkelen en mensen doen groeien. Tenslotte is er ook leiderschap als een systemisch fenomeen. Leiderschap is gedeeld en er is alleen maar samenwerking.

Uit het debat bleek duidelijk hoe we worstelen met deze denkbeelden. Marianne Thijssen zoekt de uitweg in het meer biologisch-rationele model: “we hebben leiders nodig die zwijgen, hun werk doen, doorwerken en beslissen.”  Devos stelde 2 denkbeelden mooi naast elkaar: “Hebben we ideologie nodig of management?” Hij stelde terecht dat technocraten een verleidelijke val zijn: “Alsof zij allemaal hetzelfde denken? En alsof het parlement dan zal stoppen met debateren. Zonder debat leven we in een dictatuur.” Maar ook Devos bood geen zicht op hoe het dan wel moet.

Duchatelet deed als enige een oproep om op een andere manier met leiderschap om te gaan. “We hebben een team nodig met sterke mensen die opkomen voor het algemeen belang. Niemand kan nog de problemen alleen oplossen.” Hij wees op megatrends die de noodzaak van een nieuw leiderschapsparadigma uitlokken zoals de hypergeconnecteerde wereld, de informatierevolutie en daardoor de teloorgang van het natie-idee, maar ook van het hiërarchische leiderschapsmodel.

De leiderschapsparadigma’s hangen samen met niveaus van omkunnen met complexiteit. In complex-dynamische omgeving wordt de persoonlijke en systemische dimensie van leiderschap belangrijk. Vertaald naar politiek betekent dit dat we meer authenticiteit nodig hebben in leiderschap. Het pleidooi van Torfs en Duchatelet voor meer realiteitszin past hierin. Ook Wouter Van Besien benadrukte de wereldvreemdheid van veel politici eerder in het programma. Misschien kunnen politici verplicht enkele jaren werken in bedrijven, scholen, ziekenhuizen vooraleer ze erover beslissingen nemen?

Authenticiteit betekent ook “zelf doen” wat ze verwachten van andere mensen. Eerst doen, daarna erover vertellen. De systemische dimensie betekent meer bescheidenheid: in complexe omgevingen heeft iedereen een beperkte bijdrage en bestaat de kunst erin samen te werken, samen te voegen, te verbinden vanuit het collectieve. En condities te creëren waarin samenwerking mogelijk wordt. In dat opzicht is het hoopgevend dat bv. Ecolo en Groen, maar ook VLD & MR zich verbinden, meer ‘samen’-denken. Mits het niet dient om de complexiteit beter aan te kunnen en niet om beter te kunnen domineren. Willen domineren is kortzichtig.

Technocraten of politici? Beiden. We hebben nood aan synthese. Synthese is meer dan politici die experten gebruiken of experten die politici gebruiken, zoals het debat georganiseerd werd. Synthese is meer dan politici managers laten worden of omgekeerd. Synthese ligt in een nieuw, hoger ordeningsprincipe. Politici zijn leiders pur sang. Ze zijn verantwoordelijk om het volk mee te nemen in de noodzakelijke veranderingen. Die verantwoordelijkheid zouden ze gemakkelijker kunnen opnemen als ze vanuit zelf- en collectief bewustzijn voor het samenwerkingsparadigma kiezen.

Any comment?

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in 12. Trust, power & authority, Comments & events, Dutch and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to Technocraten of politici om de huidige problemen op te lossen? Beiden!

  1. Proficiat. De nagel op de kop.

  2. “Authenticiteit betekent ook “zelf doen” wat ze verwachten van andere mensen. ”
    De trainingen persoonlijk cq authentiek leiderschap zullen volstromen?!
    Het blijft afwachten of wat men zegt ook gaat doen. Ik ben benieuwd!

    • tijdens het kijken naar 7de dag kreeg ik inderdaad het gevoel dat een gezamenlijke training leiderschap betekenisvol zou kunnen zijn. Alleen al het besef dat er behalve ideologische overtuigingen ook overtuigingen zijn over leiderschap & samenwerking die het succes van de onderhandelingen bepalen…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s