Over shared leadership, identiteitsontwikkeling & “Moeten er nog managers zijn?”

“Hebben we nog managers nodig?” was de titel van het VMA-debat gisterenavond op de boekenbeurs. De titel was gekozen toen Jos “Bullshit Management” Verveen nog aangekondigd was. In zijn afwezigheid maakte Jo Sanders elegant en doeltreffend komaf met Verveens provacatieve ideeën over de onzin van management: “Jos Verveen is toch een Nederlander als ik me niet vergis?” “Say no more” voegde hij eraan toe in gebarentaal. De zaal in the pocket. En weg was de spankracht in het debat. Fransesca Vanthielen restte alleen nog maar het faciliteren van een ernstig gesprek over leiderschap tussen Sanders en Jesse Segers.

Sanders beheerst de kunst om zijn rijke ervaring en veelheid aan ideeën te condenseren in betekenisvolle ‘verhaaltjes’. Coachen wordt bij hem uien pellen à la Socrates. Over leiderschap diepte hij de volgende anecdote op: “Ik ben 10 jaar samen met ondernemers door de eerste minister ontvangen geweest, als voorzitter van de jury van “de ondernemer van het jaar”. Bij Verhofstadt stond zijn ontbijt al klaar toen wij bij hem binnen kwamen. Wij hadden ons nog maar nauwelijks bediend van het buffet of hij stak al van wal met een inspirerende speech. Daarna restte nog een beetje tijd voor wat vragen van het publiek. Daartegenover had je Van Rompuy. Je merkte zijn aanwezigheid nauwelijks op. Hij nam zijn ontbijt na ons. Toen ik hem vroeg om de sessie te openen met zijn visie zei hij dat hij liever wou luisteren naar wat wij te vertellen hadden. En ik mocht van wal steken. Als iedereen aan bod gekomen was vatte hij alle opmerkingen samen in een aantal clusters, gaf er zijn bedenkingen bij en bedankte ons voor de waardevolle input voor zijn beleid. We waren zwaar onder de indruk. Jim Collins heeft het over level-5 leiderschap als een combinatie van bescheidenheid en hoge cognitieve en emotionele intelligentie. Wel…”

Daarmee had Sanders de essentie van leiderschap mooi beet. Segers bevestigde:”Transformationele leiders willen mensen doen groeien, nemen mensen op sleeptouw met de kracht van hun visie. Shared leaders creëren de condities waarin de mensen kunnen groeien. Ze hebben geen ego, of passen hun ego aan aan de noden van de realiteit.” Met het idee van “shared leadership” bracht Segers een abstract maar relevant nieuw concept in het gesprek. “We moeten weg van het idee dat alle macht geconcentreerd ligt in één persoon, zoals we ook van kindsaf aan opgevoed worden. De complexiteit is dusdanig toegenomen dat, om die het hoofd te bieden, macht en leiderschap gedeeld moet worden. Maar dan heb je wel mensen nodig die de condities daartoe kunnen organiseren.” Shared leadership is ‘wit’, minder zichtbaar of ook “quiet” zoals Badarocco het mooi formuleert.

Vanthielen duwde met haar vragen naar concretisering van dit ideaalbeeld. “Hoe ontwikkel je dat? En wat voor mensen heb je daar voor nodig.” Segers nam geen blad voor de mond: “Studies tonen aan dat maar 7 % zo’n leiderschapsidentiteit ontwikkeld heeft. En ongeveer 1/3 van de mensen wil niet liever dan volgen. Zij vragen om de klassieke, directe ‘baas’. Bovendien, leiderschap is geen rol. Je kan het niet zomaar ‘doen’. Je kan het meer zien als een relatie, zoals die tussen man en vrouw: je kan het ‘claimen’, maar je moet het ook ‘krijgen’. De mensen moeten er klaar voor zijn.  Daarenboven, ‘shared leadership’ is niet de norm. Er zijn organisaties waarin het duidelijke hiërarchische command and control model perfect werkt. Als de omgeving voorspelbaar en duidelijk is moet je het niet verder zoeken.”

Over het thema ontwikkeling sloeg Sanders de nagel op de kop: “De vraag blijft: “heb ik de moed om aan zelfreflectie te doen.” Segers pikte in: “Leiderschapsontwikkeling is identiteitsontwikkeling. En wanneer stellen we onze identiteit in vraag? Als onze gewone manier van doen niet meer werkt, als het systeem vastloopt. Ik geloof in het creëren van een veilige context waarin mensen aan de slag kunnen met nieuwe rollen en zelfbeelden, in het vakjargon ‘possible en provisional selves’. Maar mensen moeten er klaar voor zijn.” Zo bekeken kan je leiderschap zien als het ‘klaar maken’ van mensen voor verandering, de mensen goesting geven zichzelf in vraag te stellen.

Segers vatte zijn kernidee samen met een mooie en gepaste metafoor: “We beginnen allemaal met het lezen van boeken: het boek van onze ouders, dat van onze baas. Sommigen gaan dan hun eigen boek schrijven. Ze nemen afstand van de opgelegde verwachtingspatronen. Ze bepalen hun eigen lot. Nog een stap verder heb je de mensen die hun eigen boek kunnen redigeren: ze passen hun eigen verhaal aan, naargelang de omstandigheden.”

Any comment?

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in Comments & events, Dutch and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Over shared leadership, identiteitsontwikkeling & “Moeten er nog managers zijn?”

  1. Pingback: De drie nieuwe poten van leiderschap? | Thefutureleadershipinitiative

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s