De overheid doet aan leiderschap

Vier getuigenissen van topambtenaren en 23 cases uit de (semi-)publieke sector zorgden gisteren op de trefdag van HR public voor een overvloed aan leiderschapsverhalen. Meer dan 200 geïnteresseerden kwamen luisteren. De dag begon klaar en duidelijk met academische interventies over het verschil tussen leiderschap en management, tussen oud- en nieuwnormaal leiderschap en de nood aan een holistische ontwikkelingsaanpak. In de loop van de dag groeide de verwarring.

Heel wat cases volgden het klassieke HR-denken: leiderschapscompetenties definiëren, meten en ontwikkelen via min of meer gesofisticeerde ontwikkelingstrajecten. Meestal bleef het vaag over het waarom van al die inspanningen en over de uiteindelijke resultaten. Teveel HR voor HR? Andere cases hadden meer met cultuur en waarden te maken.  Leiderschap heeft inderdaad veel te maken met het expliciet beïnvloeden van cultuur. Dit soort transformaties zijn complex en niet-lineair. B-Post getuigde van haar holistische aanpak met processen, trainingen en virale interventies. “Op een dag droeg Johnny Thys geen das meer en twee weken later droeg niemand nog een das.” Vraag is natuurlijk of dit niet meer een bewijs is van gehoorzaam volgerschap en autoritair, eerder dan nieuwnormaal leiderschap.

De keynote speakers hadden elk op zich een sterk verhaal, maar de link met leiderschap was niet altijd even duidelijk. Georges Carlens (RVA-ONEM) bleef steken in een verhaal van goed en strak management rond de bouwstenen visie, waarden, strategie en responsabilisering. Frédéric Delcor (Ministère de la communauté française) had het over visie, change en communicatie. Maar de rest van zijn verhaal ging over de rol van overheid en “se sentir partie d’une aventure commune”. De Vlaamse topambtenaren hadden het wel explicieter over leiderschap en bevestigden daarmee dat er ook een culturele kloof is rond het concept ‘leiderschap’. Frank Robben is oprichter van de Sociale Kruispuntdatabank, nu directeur van SMALS en projectleider van het e-health platform. “Er zijn onvermoede mogelijkheden door te werken voorbij de grenzen van je eigen organisatie.” Met zijn recept van visie, authenticiteit en macht vertegenwoordigde hij meer het klassieke, autoritaire leiderschap. Maar hij erkende ook de systemische rol van de leider. “De leider laat de dingen gebeuren, heeft een faciliterende rol.”

Fons Leroy (VDAB) inspireerde het meest. Zijn pleidooi voor passie management was doorspekt met mooie beelden, doorleefde boodschappen en wijze ideëen. Als een van de weinige sprekers vertrok zijn verhaal bij wat er gebeurt in de wereld en de rol van zijn organisatie daarin. Dat zorgt voor focus. De rest is ‘verbinding’: “Een goed team heeft focus en verbinding nodig. 30 jaar na de feiten, is de Molteni-ploeg van Eddy Merckx nog altijd even close. Dat willen wij ook.” Om die verbinding te creëren kiest Leroy radicaal voor zijn medewerkers: “Medewerkers zijn belangrijker dan de klant. Ze zijn klant, maar daarbovenop ook nog eens medewerker.” En medewerkers motiveer je niet met regels, controle of bazig gedrag. “We zijn allemaal grijze duiven. De vraag is hoe we het witte raaf gehalte van ons zichtbaar kunnen maken.” In zijn verhaal geen ingewikkelde HR-processen. “Crea-coaches” ontwikkelen ondernemerschap en hebben daar een budget voor. “Spiegelkabinetten” geven feedback aan het management. “Een talentdatabank” maakt van de medewerkers de “goedkoopste en beste consultants”. De VDAB heeft ook een leiderschapsmodel. Maar dat kwam pas helemaal op het einde, als een fait divers. Tenslotte “is iedereen uniek en heeft iedereen zijn eigen loopbaanpad. Zelfbewustzijn en coachende vaardigheden staan dan ook centraal.”

Nieuwnormaal leiderschap is minder directief, egolomaan en heroïsch. Dat besef is nog niet door heel het ambtenarenkorps doorgedrongen.  Zeker in het slotdebat toonden de vier mannelijke topambtenaren in het panel zich eerder van hun stoere kant. Uitspraken als “De veranderingen moeten nog beginnen. We hebben actie nodig. We mogen niet te hard met onszelf bezig zijn. Wat is de ROI van leiderschap?” mochten dan wel pertinent zijn, ze waren niet onmiddellijk waarderend voor de leiderschapsprojecten van o.a. hun medewerkers in de zaal.  Gelukkig waren toen al meer dan 2/3 van de deelnemers aan hun weekend begonnen.

De overheid doet veel aan leiderschap. Het bewustzijn van de nood aan culturele en organisationele transformatie is er. Nu nog het scherpere bewustzijn dat oudnormaal leiderschap het probleem kan versterken. En dat nieuwnormaal leiderschap niet ontwikkelt met een oudnormale HR ontwikkelingsaanpak.

Any comment?

Advertisements

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in Comments & events, Dutch and tagged , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to De overheid doet aan leiderschap

  1. Saskia Gheysens says:

    Nog even toch vermelden dat enkele projecten die voorgesteld werden echt wel inspirerende voorbeelden zijn en de weg naar nieuw normaal leiderschap hierdoor ook in de overheid open ligt. Ik denk hierbij aan Vitrivius (FOD P&O) en connect (RIZIV) waar afgestapt wordt van de klassieke HR-methodes om aan leiderschap te werken.

  2. Greet Pipijn says:

    Hartelijk dank Koen voor de rapportage. Ik apprecieer je helicopterview.

  3. Pingback: Over nieuwe partituren, eekhoorns en leiderschap | Thefutureleadershipinitiative

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s