De baas wordt mens? I don’t think so.

Het leest lekker weg, het artikel in Vrij Nederland van 4 december. ‘De baas wordt mens. Weg met de rambo in krijtstreep. De autoritaire bullebak maakt plaats voor de empathische leider in casual Friday.”

Het klopt natuurlijk dat we in onze organisaties nood hebben aan ‘ronde personen’, die naast hun expertise ook aardig, fit en gebalanceerd zijn. Het klopt dat excellente leiders zich menselijk kunnen opstellen, intrinsiek motiveren en hun bedrijf en mensen liever zien dan hun eigenbelang. Het klopt dat in de geïndividualiseerde maatschappij het autoritaire en hiërarchische principe ontoereikend zijn.

Maar is dat nu het model waarmee we al onze leiders “moeten” opzadelen? I don’t think so. Al jaren selecteren en trainen we onze leiders nauwkeurig. En  die leiders gaan steeds meer gebukt onder toenemende verwachtingen. Ze moeten resultaten halen, hun budget managen, het werk organiseren, hun mensen aansturen, conformeren aan alle normen, de context beheren en dat allemaal nog op een competente, coachende manier. En zelfs dat volstaat dus niet meer. Nu moeten ze ook nog “vaardig zichzelf zijn”, zoals Goffee en Jones het vooropstellen in de HBR na 25 jaar onderzoek. En dus komen die leiders terecht in trainingen om mindfull, authentiek, inspirerend, zelfbewust te worden.

Ik heb drie bedenkingen. Ten eerste weet elke psycholoog dat het verplichten tot authenticiteit een paradox is die, als je de persoon geen ontsnappingsmogelijkheid biedt, kan leiden tot ernstige psychische schade. Probeer van je kind elke dag spontaan gedrag af te dwingen en het geraakt snel in nesten. Double bind heet zoiets. Bovendien: iedereen is authentiek. Per definitie. Wie is dan gemachtigd om een meetlat te gebruiken om iemand te overtuigen dat hij niet zo authentiek is?

Ten tweede blijven we de focus te veel leggen op de leider. De leider heeft per definitie weinig marge om authentiek te zijn. Hij vertegenwoordigt de organisatie, met al haar normen en doelstellingen en regels. Leiders gaan gebukt. Volgers kunnen gemakkelijker authentiek zijn. Zij kunnen hun leiders beter maken en alert houden. Laat de volgers meer leider worden en zich minder afhankelijk opstellen van hun chef waarvan ze onrealistisch veel verwachten. Bovendien vergeten we dat we meervoudig zijn: we hebben verschillende identiteiten en rollen. Een stap vooruit zou kunnen zijn dat leiders hun leidende rol beperken tot waar ze goed in zijn. En dat ze zich voor de rest laten leiden door hun volgers.  Dat is wat slimme leiders en slimme organisaties doen. Ik heb nog geen groot leider ontmoet die zich niet blind laat leiden door zijn assistente op het werk en door zijn partner en kinderen thuis.

Tenslotte, ik kan me niet van de indruk ontdoen dat we rond leiderschap een luchtbel aan het creëren zijn. Consultants, bedrijven, trainers en scholen ontwikkelen naarstig modellen en opleidingen die allen prescriptief zijn. En waarom uiteindelijk? Omdat het financiële systeem ontwricht geraakt is? Omdat enkele CEO’s hoogmoedig geweest zijn en derhalve ook corrupt? Moeten we daarom anders kijken naar alle doorsnee leiders die gewoonweg goed proberen te doen en hen opzadelen met een schuldgevoel dat ze niet ‘authentiek’ genoeg zijn en hun integriteit in vraag stellen?

Opnieuw: I don’t think so.

Koen Marichal, 3 december 2010

Advertisements

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in Comments & events, Dutch and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s