Hoe herken je de dame met de paraplu?

Een vijftigtal mensen verzamelden zich vandaag in de koude Darwinzaal van de Antwerpse Zoo om zich te bezinnen over leiderschap. Ze warmden zich op aan het verzorgde en heldere pleidooi voor goed leiderschap van Patrick Vermeren. De wetenschap kan wel degelijk antwoorden geven op hedendaagse HR vraagstukken. En het blijft een mysterie waarom vele HR inspanningen intuïtief gebeuren of met oneigenlijke argumenten onderbouwd worden. Terwijl er tezelfdertijd een algemeen onbehagen is over de doeltreffendheid van die inspanningen.

“Wie heeft de dame met de paraplu gezien?” vroeg Prof. Dr. David De Cremer na het tonen van een wazig filmpje waarin 3 mensen elkaar een bal toegooiden. Hij had het publiek gevraagd om te letten op het aantal balwisselingen. Ongeveer 1/3 van het publiek had opgemerkt dat op een bepaald moment een vrouw met paraplu langzaam door het beeld liep. Selectieve perceptie. Self serving gedrag. Rationalisering van foute beslissingen. Group thinking. De macht van labels. In een spervuur van wetenschappelijk bewezen bevindingen toonde hij de grenzen van het rationeel denken aan.

Tot zover niets nieuws. Psychologen zijn reeds lang overtuigd dat mensen maar gedeeltelijk weten waarom ze doen wat ze doen. Wel nieuw is het debat dat Prof. De Cremer aanstookt. Waarom blijven business schools, economen, bedrijven en andere instituten mensen als rationele wezens benaderen?

“Dit is zoals het hoort. En nu je weet hoe het hoort, verwachten we dat je ook zo handelt. Anders ben je een ‘bad element’ ” Dat is het basisidee achter heel wat opleidingen en leiderschapsmodellen. En ook hun failliet. Getuige de financiële crisis.

De moraal van het verhaal?  Erken dat je een follower bent en leer de mechanismen zien. Erken dat we slecht kunnen voorspellen, dat we ons laten leiden door eigenbelang, zeker op korte termijn. Leer de dame met de paraplu herkennen. En ontwikkel je morele compas door zorgvuldig na te denken over de mogelijke fatale gevolgen van kleine deviaties op de regel. En installeer grenzen, tegengewichten. En stel het magisch denken aan de kaak van de volmaakte leider en de strikt rationele benadering van mensen.

Van Prof. Mark De Vugts betoog neem ik het filmpje mee dat hij toonde: http://t.co/xbfQEdE. Vanuit de evolutionaire psychologie pleitte ook hij voor voldoende kritisch denken rond heldenleiderschap. Voorkom dat de ‘dark triad’ leader -narcistisch, psychopathisch en machiavellistisch- aan de macht kan komen door te hoge verloning in het vooruitzicht te stellen. Geef volgers de kans om het leiderschap te challengen. Laat ze maar roddelen. En vooral: “don’t judge a leader by his jawline”. Zoals we blijkbaar nog maar al te vaak doen.

Wetenschappelijk bewezen. Echt waar.

Any comment?

About Koen Marichal

Director Future Leadership Initiative at Antwerp Management School
This entry was posted in Comments & events, Dutch and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s